«Մանկաբարձական բռնության դրսևորումները Հայաստանում» հետազոտություն
ՀԱՄԱՌՈՏԱԳԻՐ
Ներածություն Վերջին շրջանում լրատվամիջոցներում և սոցիալական հարթակներում հաճախ են բարձրաձայնում մանկաբարձական և գինեկոլոգիական բժշկական ծառայության մատուցման ընթացքում բռնի կամ անհարգալից վերաբերմունքի, անուշադրության կամ որևէ միջամտության վերաբերյալ բուժառուի համաձայնության բացակայության, վերբալ անարգանքի, գաղտնիության բացակայության մասին։ Սա սեռով պայմանավորված բռնություն է՝ հիմնված կնոջ՝ կենսաբանական կամ սեռային առանձնահատկությունների և մայրության մասին կանխակալ կարծիքների և կարծրատիպերի վրա: Չնայած վերը նշված դրսևորումները կարող են տեղի ունենալ նախածննդյան, ծննդաբերության և հետծննդյան փուլում, սակայն կանայք հատկապես խոցելի են ծննդաբերության ժամանակ: Այս դեպքում բռնության դրսևորումները բացասաբար են ազդում թե՛ մոր, թե՛ նորածնի վրա՝ խախտելով նրանց իրավունքներն ու նվազեցնելով առողջապահական համակարգի նկատմամբ վստահությունը: Այս է պատճառը, որ անհրաժեշտ են ակտիվ գործողությունները, հետազոտություններ և երկխոսություն՝ այս կարևոր հանրային առողջապահական և մարդու իրավունքներին վերաբերող խնդիրը լուծելու համար:
Ուսումնասիրության նպատակ Այս ուսումնասիրությունը նախաձեռնվել է Հայաստանում մանկաբարձական բռնության տեսակներն ու իրական միտումները բացահայտելու, կանանց և երեխաների առողջության վրա դրա հնարավոր հետևանքները պարզելու նպատակով։
Մեթոդներ Ուսումնասիրությունը որակական բովանդակության վերլուծություն է։ Մասնակիցները ընտրվել են հատուկ համապատասխանության չափանիշների հիման վրա՝ Հայաստանի երեք խոշոր քաղաքներից՝ Երևան Վանաձոր, Գյումրի: Հարցազրույցների տվյալներից կատեգորիաներ և թեմաներ հայտնաբերելու համար օգտագործվել է սովորական բովանդակության վերլուծություն: Ստացված կոդերը խմբավորվել են կատեգորիաների մեջ, որոնք այնուհետև կազմակերպվել են հիմնական թեմաների՝ շավիղների մեջ:
Արդյունքներ Հայտնաբերված հիմնական շավիղներն են․ 1) Կառավարում, բժշկի գերզբաղվածություն 2) Ոչ արժանապատիվ վերաբերմունք 3) Մեկուսիության և գաղտնիության խախտում 4) Ցավի նորմալացում, ցավազրկման մերժում 5) Անտեսում և տեղեկացված համաձայնության բացակայություն: Ուսումնասիրությունը նաև նկարագրել է ծննդաբերական բռնության հետևանքները կանանց և նորածինների համար, հարցազրույցների տվյալների հիման վրա ընդգծել է նախածննդյան խնամքի կարևորությունը և ուսումնասիրել է կանանց և մասնագետների վերաբերմունքը ծննդաբերության ընթացքում ամուսինների, այլ ընտանիքի անդամների կամ աջակցող ոչ բժշկական անձնակազմի ներկայության նկատմամբ: Կարևոր է նշել, որ բոլոր կանայք զրույցի սկզբում երախտագիտական խոսք են ուղղել բժշկական անձնակազմին:
Ազդեցություն Որակական տվյալների հիման վրա թիմը մշակել է առաջարկություններ, որոնք անդրադառնում են բոլոր հայտնաբերված շավիղներին։ Դրանք ներառում են նաև առաջարկություններ ծննդաբերության ընթացքում իրականացված բժշկական միջամտությունների վերաբերյալ պաշտոնական հաշվետվության մեխանիզմ ստեղծելու և քանակական տվյալներ հավաքագրելու վերաբերյալ, որոնք ապացույց ու հիմք կհանդիսանանան քաղաքականություն մշակողների կողմից մանկաբարձական բռնության ցանկացած դրսևորումների նվազեցմանն ուղղված գործողությունների համար։
Հետազոտությունը կարող եք կարդալ այստեղ։
«Մանկաբարձական բռնության դրսևորումները Հայաստանում» որակական հետազոտություն իրականացվել է «Կետ 33» տեղեկատվական, իրավապաշտպան ՀԿ-ի կողմից՝ Եվրասիա համագործակցություն հիմնադրամի կողմից Շվեդիայի կառավարության աջակցությամբ իրականացվող «Քաղաքացիական հասարակության զարգացման ազդեցության ընդլայնում» ծրագրի շրջանակում։